2009 var eit spennande år på mange måtar. Kva ville året bere med seg av godt og gale? Kva ville f eks fredsprisvinnaren Obama klare å utrette, som president i det mest innflytelsesrike landet i verda? Korleis ville den finansielle uroa som drog seg til i 2008 utvikle seg? Ville vi merke noko av dette her i Norge – og i Volda f.eks?

Ikkje at det var på grunn av finanskrise eller presidenten i USA. Men ein fredags kveld no i april fekk eg meg ein skikkeleg kipp. Ja, eit skikkeleg sjokk faktisk.

SJOKK

Eg snakkar om ei sjokkerande oppleving ein fredagskveld i slutten av April 2010. SKRUK var i opninga av ein helge-turnè og vi skulle starte denne kvelden i Oslo, med ein konsert i Kulturkirka Jacob og med påfølgjande turnè i austlandsområdet dei neste dagane. Konserten denne fredagskvelden skulle starte kl. 21, med førebuing og prøver frå kl. 19:00

Rett før helga hadde eg oppdaga at annonsene i Vårt Land ikkje hadde fått med denne konserten i Jacobskirka. Dette var ein viktig konsert for oss, så eg prøvde å purre pr-ansvarleg i Skruk for å tipse han om glippen, men eg kom ikkje gjennom på telefonen.

Tidlegare på ettermiddagen denne fredagen, hadde eg site heime hos Erik Hillestad og diskutert eit spennande turnèopplegg for Skruk til mai neste år. Møtet drog ut, og då klokka nærma seg halv sju begynte eg å bli rastlaus med tanke på konserten og for prøvene som snart skulle ta til. Men Erik hadde mykje på hjartet og fekk meg til å forlenge møtet enno litt… Til slutt måtte eg berre stresse av garde for å nå prøvene i Jacobskirka.

Då eg parkerte utanfor kirka, slo det meg at der var så stille. Vanlegvis plar fleire Skrukarar stå og henge utanfor inngangen fram til øvinga startar. Denne gongen var det kun formann Trygve som stod der.

Eg merka meg at han hadde kvit skjorte og svart dressbukse. Det var også uvanleg – til å vere han.

Merkeleg.

Vel, ikkje meir grubling rundt det – han hadde sikkert piska koret på plass slik at vi kunn begynne presis. No stod han sikkert her for å ta meg, som kom slik i seinaste laget.

Eg leita fram notemappa, justerte hovud og antenner for øving og følgde han inn.

Lyset var tydelegvis rigga opp allereie, for då vi kom inn, måtte eg myse for å skimte nokre av koristane. Av alle ting så hadde dei stilt opp – ute i rommet – og mot koret i kirka, der Lars Trygve og eg kom inn.

”Hurra for deg som fyller ditt år!! ”

Det braka laust. Eit enormt kor-brus slo meg nesten i bakken.

Jau då, det var bursdagen min. 60 års dag for å vere presis. Men dette!?

Her måtte det då vere fleire enn SKRUK i rommet, med denne lyden – og dette trøkket.

Og då høyrde eg kirkeorgelet.

Kor og orgel brusa om kapp og eg skimta Henning Sommerro borte ved orglet. Gjennom det sterke motlyset – skimta eg tre kulturmixarar – og der, der var jammen Helge frå gutedagane også. Langbord med nydeleg oppdekking. Ballongar under taket.

Og der var forsyne meg gode gamle Rob W, – fjellkoristar frå 80 og 90-talet – og han Steinar var komen eins ærend frå Arenal. Gode og kjære vener frå forskjellege perioder i livet. Golvet begynte å gynge, magen gjorde rundkast og augene kobla om frå vidvinkel til tunnellsyn. Erik som eg nettopp hadde sagt hadet til stod og gliste borte i ein krok.

Tunellsynet mitt oppdaga etter kvart den eine gamle, og så den andre nye kjenningen. Og enno før eg heilt skjøna kva som var i gong, kom Ytre Suløens Jass-ensemble og Tricia Boutteé brasande inn i det heile. Puh! For ei mottaking! For ei overumpling og for eit program det vart denne kvelden! No forstod eg kvifor Skruk-konserten i Jacobskirka hadde ramla ut av annonsa i Vårt Land. Og eg som hadde reklamert så hardt for denne konserten i Jacobskirka på forrige korseminar i Oslo.

Helga Botn og Magne Fremmerlid – gamle Skrukarar som seinare har gjort karriere som operastjerner, hadde ei herleg oppvisning. Bjørn med vokalgruppa si King Kong Singers song så vedkjømeleg vakkert at gåsehuda for som godversgræler nedetter ryggen på oss som fekk høyre på. Kulturmixararane stilte opp med ei rørande framføring av Venskap og påfølgjande varme helsingar. Bernt Erik og Terje i duett med piano og gitar Ein kan bli varm både her og der av mindre.

Så konsert vart det i Jacobskirka denne kvelden likevel, men ikkje slik eg hadde tenkt. Her var det artige videohelsingar, skamlause talar og eit matbord som gjorde kvelden til eit einaste stort smil. Tidlegare formann i Skruk gjennom fleire ti-år, Kjetil Hjelset var kjøkmeistar og kalla fram artige og gode minner som sette det heile i rette Skruk-stemninga.

Eg skal vedgå at eg har bore på eit lite vemod med tanken på det å bli 60 år. Men denne kvelden vart eg skamfull merksam på at det var feil fokus. Det eg skulle bere i meg, var i sjølsagt takksemd for den fantastiske familien, dei vennane og det privilgerte livet eg har vore velsigna med i alle desse åra.

På neste side for 2010 som kjem om ikkje så lenge, vil der følgje ei lita kavalkade av bilder frå denne fantastiske festen.

Så til 2009

2009 starta på same måten som dei gjorde 2008 og 2007; med nyttårskonsertane til Sunnivakoret . Og koret blir berre betre og betre. Denne gongen var det Stranda som vart lagt for koret sine føter igjen.

EIT NYTT KOR BLIR FØDT

Kulturmixkoret møttest for første gong i Oslo 20 -22 januar. Ideen hadde eigentleg sveva mellom nokre personar ei stund, og no var vi ein gjeng som bestemte oss for å prøve om dette kunne vere liv laga. Interessa viste seg å vere stor. Godt oppmøte på første samling, og etter fleire samlingar gjennom 2009 og no i 2010 er vi ca 130 registrerte medlemmar.

Dette er koristar som kan tenkje seg å bli med på Kulturmixreiser før eller sidan, og som elles likar å ha ein plass å møte andre korentusiastar frå heile Norge, Sverige, Danmark og Finland – tre til fire gongar i året.

Kulturmixkoret er fødd!

Appropos Kulturmix, så vart det ingen tur denne vinteren. Vi hadde eit nytt forsøk på Kenya, men måtte dessverre legge det på is. I staden vart det som vanleg for min del, korseminar i helgane heime i Norge. Og det er jo kjekt det også.

EIN FØDSEL TIL

1.mars skjedde det store underet igjen. Då vart eg bestefar for andre gong. Julia Maria vart fødd. Nydelege Julia Maria! Fantastisk. Bestefar til to nydelege jenter.

IRAN

I mars fekk eg også oppleve Iran for første gong. Denne turen var eg med Erik Hillestad, som alt hadde vore der fleire gongar. I Teheran møtte vi den Iranske artisten og komponisten Maza, som vi skal ha eit samarbeid med i Skruk.

Den store poeten Hafez er ein av Iranarane sine mest elska diktarar og store stoltheit. Maza som har vokse opp med det persiske språket og Erik, arbeider saman med omsetting av Hafez-dikt. Maza lagar også melodiar til Erik sine gjendiktingar. Dette skal bli CD – og bok.

I slutten av Juli 2010 vil SKRUK starte med innspelingane av dette stoffet i Volda kyrkje. Maza frå Theran blir saman med oss, og Tord Gustavsen som er involvert som arrangør har sett saman eit ensemble for innspelinga. Erik Hillestad vil som så ofte før for Skruk sin del, vere produsent.

Verket skal dessutan urframførast på Kirefestspillene i Kristiansand i midten av August 2010.

Eit av høgdepunkta då vi vitja Iran var besøket ved Hafez si grav i byen Shiras. Kvar dag året rundt, står der køar av folk utanfor mausoleet til Hafez, denne poeten som har betydd så mykje for fleire generasjonar Iran og folk i nabolanda rundt Iran. Dei står i kø for å sleppe inn så dei kan røre ved gravsteinen til poeten. Fleire har med seg bøker av Hafez som dei står og les frå – for seg sjølv, eller for kvarandre. Nokre gret. Der er ei heilag atmosfære av ro og verdegheit.

REQUIEM

I Juli vart det ei effektiv og arbeidsom sommarsamling for SKRUK. Denne sommaren var samlinga lagt til Arendal, der vi saman med Tord Gustavsen og hans band skulle uroppføre Tord sitt bestillingsverk Requiem. Konsertstaden var nydelege og stemnings-fulle Arendal gravsted. (bildet er frå konserten) No ser vi fram til å framføre Requiem på Olavsdagane i Trondheim i 2010

I tillegg til å innstudere dette hadde vi besøk av Carver S. Davenport som hadde med spirituales frå New Orleans. Dette stoffet skulle bli ein CD i August.

Etter ei sterk oppleving med Requiem i Arendal stod sommarens Kulturmixreise for tur.

KULTURMIX – KROATIA

På denne sommarturen for Kulturmix var vi 47 kulturmixarar som drog avgarde. Det starta med fly frå Gardermoen og Stockholm til Budapest. Her vart det tid til nokre ekspedisjonar rundt i Budapest sin steikende sommarvarme og enkelte fekk også med seg spa-opplevingar. På kvelden hadde vi leigd eigen elvecruise-båt og fekk eit stemningsfullt cruise på Donau med full middagsbuffet, før vi neste morgon sette oss på bussen og køyrde mot Kroatia.

Målet var ein koseleg fiskarlandsby ved Opatia. Herr gjekk dagane med til bading, båttur og korøvingar. Vi avslutta Kroatiabesøket med ein sommerstemt utekonsert på plazaen midt i ein intim fjellandsby.
Konserten var i regi av ein sommerfestival som var akkurat då. Responsen vi fekk var overveldande. Vi måtte skuffe fleire publikumarar som kom for å kjøpe CD’ar.

Etter ei knapp veke i Kroatia, sette vi oss på bussen igjen med kurs for Budapest, for å ta ”Orientekspressen” til Praha der vi avslutta dette årets sommartur for Kulturmix.

Sjøl med busskøyring i meste laget for ei dryg veke å vere, vart det ein fin tur med ein saman sveisa og humørfylt gjeng og med nye bekjenskap.

SKRUK

I August var det plateinnspeling for Skruk igjen. Denne gongen ein acapella CD med tittelen Starry Crowns in Heaven. Repertoaret var spirituals og hymner, hovudsakleg komponert eller arrangert av Moses Hogan frå New Orleans.

KULTURMIX PERU

Denne gongen hadde vi bestemt oss for å ta med Amazonas i tillegg til Maccu Piccu og Lima. Og det vart ein ny og nydeleg tur igjen til Peru, med spektakulære naturopplevingar og møter med nye koristar i Peru i tillegg til gamle kjente frå forrige tur.

Det er moro å sjå kor godt den nordiske klangen slår an i dette landet. Kulturmixarane hadde meir enn nok å gjere etter konsertane med å stille opp for bilder og autografer.

Øving i Amazonas

I Amazonas budde vi på nydelege Eco Amasonic Lodge. Der overnatta vi i hytter som stod på påler, og hadde korøvingane og måltida i lokaler ved elva.

Det er rart kva ein rekk å få med seg på tre dagar, som vi hadde i Amazonas. Båtturer og krokodillesafari på natta, besøk på ei ape-øy, fisketur etter Piraya med påfølgande bading for dei modigaste var berre litt av det. Og så korøvingane då. Vi måtte jo forberede oss skikkeleg til vi skulle møte koristane på Lima Universitet.
På denne turen var vi færre enn “normalt”. Så derfor la vi ekstra mykje arbeid ned i øvingane slik at vi skulle kjenne oss mest mogleg trygge til vi skulle møtte koristane frå Lima mot slutten av turen.

Dirigenten Mr. Israel Olaya som no var nyutnemnd dirrigent for Peru Operakor, var Kulturmix sin dirigent denne gongen også. Og det vart to flotte konserter, saman med medsongarane våre frå Lima. Ein konsert på Lima Universitet, og ein konsert under ein kongress på det Medisinske Fakultet i Lima.

Etter to veker med naturopplevingar, mixing og eigne øvingar, var eventyret over og vi måtte sette nasen heimover. Bildet over er frå avslutningskonserten til Kulturmix i aulaen på Lima Universitet.

ENNO EIN FØDSEL OG JULEKONSERT PÅ GRAN CANARIA

I November føddest enno eit korprosjekt. Dette var ein idè som nokre personar i Hardanger hadde gått svanger med ei tid; nemleg å opprette Hardangerkoret. Over 100 stk møtte opp. Så det skal bli spennande å sjå kva som kan by seg for dette koret framover.

Siste helga i November var det jule-korseminar på Gran Canaria. Koret på sjømannskirka, og koret til Den Norske Klubben hadde slått seg saman og arrangert korseminar med påfølgjande advent / Jule-konsert. Fantastisk triveleg og med eit oppmøte til konserten som gjorde at ca 1000 stk kom ikkje inn i kirka, som var stappa med 800 publikumarar. Geir Knutsen i Radio Noruega og Bjørn Jørgensen gjorde opptak til ein CD, der intektene frå salget gjekk til dei av lokalbefolkninga som slit og manglar både mat og arbeid som resultat av mellom anna finanskrisa.

Desember

Siste korseminar i 2009 vart avslutta den 20 desember med konsert i Indre Arna kirke saman med eit flott kor, og som viste seg å vere eit nytt og triveleg bekjentskap.

…og det vart ei god Jul.

Hei alle som har purra meg om å fornye og oppdatere denne sida. Takk skal de ha! Det er faktisk kjekt med slike purringar – det viser at nokon kikar innom av og til. Så takk og takk, og her kjem endeleg oppdateringa. Eg startar like godt der forrige side slutta – i 2008.

Og 2008 gav meg ein litt nærvepirrande start.
Eg hadde rydda plass og budd meg på fleire jobbar for Rikskonsertane med «Hele Noreg synger» denne våren. Men så, rett før årsskiftet vart der endringar i timeplan og programform slik at jobbane for våren plutseleg var borte. …litt nærvepirrande for ein freelancer som var van med å ete seg mett kvar dag. Men slike endringar skjer innimellom og ingen skal klansdrast i dette tilfellet. Vil ein vere med på leiken må ein tåle steiken som det heiter. Dette gjeld også for oss som har valgt jobbe som freelancerar.

Det viste seg etterkvart at det ikkje var så dumt heller; å bli tvinga til å senke tempoet for ei periode. Sjøl om eg elska å vere på tur både med korseminar og saman med den flotte gjengen frå Rikskonsertane, så hadde det gått litt fort i svingane siste året. Når ein sjøl så ikkje har vett nok til å stoppe opp inn i mellom, så får vår Herre (eller kven det no var denne gongen) gripe inn slik at det skjer.

Og der vart eit pusterom som gjorde berre godt. Eg fekk samla tiltrengte krefter og kunne nyte desto meir av dei jobbane som fortsatt stod på programmet.

Heldigvis, det vart ingen jobbtørke!

CUBA

Ein av desse var å delta på konferansen ”Energiserende ledelse 2008” med KLM-Lahnstein & Kjærre. Konferansen som var lagt til Havanna og Trinidad på Cuba gav verkeleg påfyll med både energi og kunnskap.

Professor Harald Knutsen er ein kunnskapsrik og fengslande foredragshaldar, som veit korleis han skal skjenke frå sitt overflods horn.

Og Cuba med Havanna og Trinidad er berre uimotståelege. Det er som å kome tilbake til ei anna tid.
Sjøl om der er trangt om både mat og medisinar, så har Cuba klart å bygge eit like godt helsevesen som Norge. Ganske utruleg!

Og her kling det av levande musikk i nesten kvar en restaurant. Her spelar og syng dei akkustisk til og med, og har ikkje gjort seg avhengige av ledningar og mikrofonar for å bli høyrde enno.

På trass av kummerlege forhold verkar det likevel ikkje som om Cubanarane har gløymt kunsten å nyte livet. Oppe i all sin fattigdom har den jamne Cubaner likevel ei verdigheit og sjøltryggheit og eit sosialt overskot som er imponerande.
Det skal bli spennande å sjå kva som skjer no framover med Cuba, når USA begynner å slakke på blokaden. Kanskje blir det eit tap for oss turistane, men eit betre liv for den jamne Cubaner… Det er ialle fall ei herleg øy, og herlege folk!!

Og obs – obs!! Vi planlegg ei ny Kulturmix-reise dit i Februar 2010. Så det er berre å begynne å spare, for å hive seg med.

Kulturmix

Appropos Kulturmix: Ein av dei store «dettane» i 2008 var at vi måtte avlyse turen til Kenya i påska. Vi hadde eit bra opplegg og var rimeleg optimistiske for turen, men med auka flyskattar og auka prisar på sjølve programmet i Kenya, vart vi dessverre for få til at vi kunne dra.

Dette beklagar eg sterkt til alle dykk som hadde meldt dykk på og som satsa på at det skulle bli tur.

Eg håper likevel at de ikkje tok skrekken for nye Kulturmixreiser på grunn av dette.

TALLINN

Heldigvis fekk vi eit kjempetriveleg Kulturmixtreff i Tallin, der nesten 100 stykker frå Noreg, Sverige og Finland sette møte. Her følgjer eit lite bildebrev:

HIT eit steg og DIT eit steg

Så vart det ein hektisk vår etter kvart – likevel.

Eg fekk møte operakoristar i Kristiansund og vere med på førebuinga til Donna Bacalao av Stig Nilsson og Frode Alnes. Operaen vart uroppført i August og viste seg å bli ein suksess. Den blir sett oppatt i år i gjen – i August.

Ei ny tur til California vart det også, for å gå opp løypa for neste SKRUK-turné.

Og etter landssangerfestivalen i Molde, som var eit definitivt høgdepunkt var det å springe rett frå konserten og sangerfesten til nattbussen, som tok meg til Gardermoen og flyet til Houston i Texas.

Der møtte eg Erik Hillestad berre for å dra vidare til Managua i Nicaragua for å møte artisten Katia Cardinal (Prøysen på spansk) som saman med 6 andre musikarar skulle gjere ei ny innspelinga av Misa Campesina. Misa Campesina betyr messe for bønder og vart skriven på 70-talet av Carlos Mejia Godoy. Og på denne cd`en skulle SKRUK innvolverast etter kvart. Innspelinga skulle gjerast både på spansk, og i norsk gjendikting av Erik Hillestad.

CD`en vart ferdigjort i august då Skruk spela inn korsatsane i Volda. No er den på marknaden både i Noreg og i Nicaragua. Den norke tittelen vart Messe for Kari og Ola.

Elles hadde SKRUK eit frodig år med fleire flotte turnéar. Konsertane på Olavsdagane i Trondheim og på Hareidstemna med programmet ”Dype stille sterke milde” står som nokre av høgdepunkta.

Sunnivakoret hadde fleire flotte samlingar rundt om i Sogn og Fjordane, og med glitrande konsertar.

Til stor sorg for alle oss, og for svært mange som kjenner til Oddvar Stave og hans enorme arbeid for kulturlivet i Sogn og Fjordane, var det at han uventa og brått gjekk bort på hausten dette året. Det var Oddvar som tok initiativet til å starte Sunnivakoret, som består av songarar frå fleire kor i Nordfjord og på Søre Sunnmøre. Sjølv om han ikkje var aktiv songar i koret var han ei eldsjel og inspirator for både kor og dirigent, og han var krumtappen for markedsføringa av både koret og konsertane.

Korseminara gjekk sin gang. Trivelege gjensyn med koristar i Namsskogan, Jondal i Hardanger, Hjelmeland i Ryfylke og på Andøya for å nemne nokre. Det er ganske flott å tenkje på synest eg, at med tredve år på reisfot som farande kordirigent og seminarhaldar, så er det fortsatt like artig og spennande å kaste seg ut i eit nytt korseminar. Eg har sett umåteleg stor pris på alle dykk eg har fått møte på seminara mine. Og ei spesiell takk til dykk som har møtt opp att fleire gongar: De skulle berre vist kor inspirerande det er for meg.

KOR PÅ TOGET

Eit interessant eksperiment var det også å skulle sette saman eit kor av deltakarar på den internasjonale konferansen ”Training for Congres” som gjekk av stabelen i Bergen i august. Det som skulle vere min del av eit miniseminar vart halde på toget mellom Oslo og Bergen. Lydeknikarar og Per Arild med sitt elpiano i ei vogn, medan eg for springande mellom to vogner for å halde songen i gang …så no har vi prøvt det også. Og det likaste er at det var morro!

AZERBAIJAN

I august vart det ny tur til Azerbaijan, og nytt møte med Mr. Siyavous Kerimi, rektor ved det najonale musikkonservatoriet i Baku. Det vart gjensyn med mange gamle venner. Nokre av dei har eg kjent i snart 15 år no. Første tur til Azerbaijan for min del var i mars 1995.

Mykje har forandra seg på desse åra. Oljen har gjort underverk der på same måte som i Norge, og velstanden kjem meir og meir til syne der som her. Det vart eit gjensyn frå forrige tur med byen og folket i Lankaran også.

KULTURMIX NEW ORLEANS

Og så var det haustens store høgdepunkt: New Orleans! Første Kulturmix til New Orleans etter Katarina. Her vart det også gjensyn med gamle vener, og nye bekjenskap vart oppretta. Det å kunne få ha Sjømannskirka som base er berre ubeskriveleg verdifult for desse turane. Ei stor takk til heile staben der, med eit ekstra rungande hurra for Vidar som opp i alt det andre han måtte ta seg av, sto på for oss. Heile tida. Tusen takk Vidar!

Det var godt å få oppleve at New Orleans fortsatt er New Orleans.
TC var seminardirigenten vår denne gongen, og han tok oss med inn i sine lokale miljø både i kirka si og i famile- og vennekrets på ein måte som var både inkluderande og utfordrande.
Stor takk til Jan Inge Melseter også, som med sitt kontaktnett åpna dører for oss til eksklusive opplevingar, som f.eks det at songarar frå Kulturmix fekk synge saman med orkesteret i Preservation Hall. Det er det ikkje mange andre kor som kan skryte på seg.

Og sist men ikkje minst: den største takka går til vår kjære Anne for ryddig og god administrering av turen, og til heile gjengen som var med og gjorde Kulturmix New Orleans 2008 til ein sann fest!

Og OBS! OBS igjen! Vi planlegg ny tur til New Orleans hausten 2010. Då er det også planen å besøke ein Cajun-by ca 3 timars busskjøring frå New Orleans. Der er det Cajunfestival kvar laurdag. Året i gjennom. Og vi ha fått kontakt med nokre av musikarane i byen. Så kryss av i kalenderen og få det med når tida kjem.

Gode opplevingar og minner frå eit flott år blanda seg etter kvart med lyder frå finanskrise og sprikande spådomar om den økonomiske framtida for både folk og røvarar. Og med skyer i horisonten, gjekk sola ned over 2008.

Prots 24. mai 2009

Samtidig blir eg glad og takksam for å ha fått vere med så lenge. For det er ikkje sjølsagt. Eg har meir enn ein gong knipe meg i arma med tanke på kor priviligert eg er, som har fått ein slik spennande leveveg og som får ha så mange flotte folk og vener rundt meg.

Dette året har eg endå til fått ny status: Kona mi Ingrid Marie og eg har blitt besteforeldre til nydelege Emma Emilie, som kom til verda i august. – Halleluja! – Ho er heilt nydeleg!

Marte og Jan Erik er stolte foreldre.

Juli

vart ein skikkeleg god-sommar for min del. Etter herlege dagar med Kulturmix på Scopelos var det tilbake til Norge og Moldejazz der Skruk og Nymarks Kollektiv med Tord Gustavsen stod for kyrkjekonsertane på jazzfestivalen dette året.

Repetoaret var frå den nye innspelinga vi hadde gjort med tittelen “Dype stile, sterke milde” og som var arrangert for Skruk og Nymarks Kollektiv av Tord Gustavsen.
2000 publikumarar fekk oppleve to flotte konsertar med kjende songar og salmar frå vår tradisjon, framført med ein touch av roots, gospel og “jazz på norska” .

Etter det flotte brudlaupet til fadderbarnet mitt Kristian Hjelset, var august på oss og nesten heile slekta drog til Mallorca for å feire 80-årsdagen til mi spreke svigermor. Ei heil veke til endes heldt vi det gåande frå tidleg morgon og til midt på natt – heile veka, og jubilanten ho var med på alt. Det er slike personar som gjer ein mindre pessimistisk med tanke på å bli eldre…

August

kom då også med det store underet; Marte fekk ei velskapt jente, og Ingrid Marie og eg gjekk inn i ein ny æra, og fekk tittlane mormor og morfar. Eg var så heldig at eg var i Oslo akkurat då det hende, og fekk sjå ho like etter at ho hadde sett dagslys for første gong. Ei rar, rørande og stor oppleving; livet og slekta vert boren vidare…

Etter besøket på fødestova barst det for min del rett til flyplassen, der Per Arild Skorgen og eg sette kursen for Azerbaijan, til hovudstaden Baku. Saman med Siyavoush Kerimi drog vi frå Baku til Lankaran, ein liten by på grensa til Iran for å møte nokre syngande kvinner der. I denne byen held dei vist nok enno i hevd ein gamal tradisjon, der kvinner samlast i grupper når dei arbeider og syng til arbeidet. Litt av ein kakafoni når fleire grupper syng samtidig.

Songane minner litt om norske folkesongar, med versa sungne av ein forsanger og gruppa som svarar med refrenget. (… liknande: “på vollen dansar mi jomfru”) Og som elles på kloda handla tekstane om døden, livet, arbeidet og kjærleiken …

Siyavoush hadde med opptaksutstyr for CD frå Baku og eit TV-teame frå Azerbaijansk fjernsyn dekte delar av det som skjedde. Han ønskjer å dokumentere denne aktiviten medan den enno er ein organisk del av kulturen og før den glir over til å bli ein meir museal aktivitet.

Nokre av dykk er sikkert lei av å høyre meg tyte om Azerbaijan, men eg har likevel tenkt å legge ut ein liten visualisert stemningsrapport frå turen vår og ei kort grunngjeving for min fasinasjon av landet mot slutten av dette brevet.

I august vart Sommerlandet sett opp på nytt med kor og orkester under Haugetunfestivalen i Fredrikstad. Over 100 songarar tok del i den sterke opplevinga det er å synge dette verket saman med Tord Gustavsen og hans medmusikanter, og med Torunn Sævik og Ceclie Jørstad som solist og oppleser.

Barrat Due

Ei stor ære var det også for meg å bli innvitert til konservatoriet Barrat Due si semesteråpning for eit interakivt foredrag om musikalsk utøving og kommunikasjon.

“Hele Norge Synger”

Sjefen for Rikskonsertene, Åse Kleveland tok kontakt tidleg på våren for å lufte ein prosjekt-idè som ho hadde jobba med ei stund. Tittel på prosjektet var “Hele Norge Synger”.

Idèen gjekk kort fortalt ut på at professionelle artistar i samarbeid med kulturhusa og lokale krefter skulle bidra til å få opp songaktiviteten og songinteressa rundt om i landet. Saman skulle ein skape ein minifestival over tre dagar der flest mogleg var involverte.

Dette skulle skje på fleire “scener” i regionen som fekk besøk av “Hele Norge Synger”, og festivalen skulle so kuliminerte med ei festforstilling i Kulturhuset siste dagen der songen og allsongen stod i sentrum! Eg fekk vere med som ein av fleire dirigentar.

Og Rikskonsertane spytta ikkje i glaset når det gjaldt å finne populære artistar:

Det heile starta med fynd og klem i Namsos siste helga i september. Hudrevis av voksne, born, og ungdomar var i musikalsk aktivitet heile festivalen, frå tidleg morgon til seine kveld. Konsertar og allsang på bussar, i rundkøyringar, på alders-og sjukeheimar i bankar og butikkar og med to kjempe-konsertar i fullsette kulturhus på laurdag og søndag.

Etter Namsos fekk Ål, Stavanger, Lyngdal Arendal, Trondheim, Mo i Rana, Oppdal og Sogndal besøk.

Nissa Nyberget var ein energisprutande kapellmester for det heile.

Dette er sjølsagt eit svært løft for Rikskonsertane. Alle som er så heldige å få “Hele Norge Synger” til sin region får ei mulegheit til å oppleve å bli lyttande medrivne og aktivt deltakande i ei herleg og festleg forestilling saman med lokale krefter og flotte artistar.

Ikkje minst så er dette ein herleg visjonær idè som Rikskonsertane og mor Åse med alle sine medhjelparar skal ha takk for, og som bevilgende myndigheter må forstå verdien av, og gi livets rett vidare.

Hausten

gjekk som den plar gjere med korseminar og konsertar rundt om i heile landet. Her var FestiVolda eit av høgdepunkta.

Og så var det Jul.

* * * * * * *

Kulturlandet Azerbaijan

I 1831 skreiv Henrik Wergeland i “Det befriede Europa”:

Hvad Lynglimt dernede?
Mon skyder Bakus Dyb Naftasøiler mod Nathimlen?
– Heijah!
de Lyn ere Sværdhug og Frihedens Ild, som frembryder af Millionernes Hjerter.

Og i 1899 reiste nobelprisvinnar Knut Hamsun til Aserbajdsjan og Georgia.
Boka “I æventyrland – Oplevet og drømt i Kaukasien” gir ei fascinerende skildring av denne reisa, og han avsluttar med orda: “Men jeg vil altid længes tilbake hertil. For jeg har drukket av floden Kur.”

Ja, eg vedgår det gjerne. Eg er fasinert av, og begeistra for dette landet på vestkysten av Kaspihavet. Dette folket som hyller filosofane, poetane, og komponistane sine på ein måte som kan minne om viraken (den positive) som blir vår eigen kongefamilie til del her i Norge. Eit folk som har tatt vare på, og som er stolte av sin nasjonale kultur, og som attpå til synest å vere betre orientert om Europeisk kulturhistrie enn kva den jamne skandinav er i dag.

Kven i Norge har høyrt om filosofen og poeten Nizami for eksempel, eller kven av oss kjenner til nokre av Azerbaijan sine store komponistar?

Då eg kom til Azerbaijan første gongen og dei høyrde eg var norsk, ville dei gjerne diskutere Henrik Ibsen med meg. Edvard Grieg er ein av dei verkeleg store og populære komponistane for Azerbaijanarane og dei kjenner godt til Munch og Vigeland.

11. SEPTEMBER
Azerbaijanarane er frå gammalt av berykta for gjestfriheita si. Den er nemd både i poesi og historie. Og dei er rause og opne for oss som kjem på besøk.

Då eg vitja Baku like etter terrorangrepa i New York 11. september hadde kunstnarar, kor og artistar nettopp vore samla i Baku til ein støttekonsert med pengeinnsamling for dei etterlatte etter Twin Tower-katastrofen. På scena hadde dei store plakatar med tekstar som: “America we are behind you”

Eg kom over bannere og plakatar frå denne støttekonserten i øvingsrommet til eit av kora som eg vitja i Baku denne turen. Dei fortalde meg om konserten då dei såg at eg vart så forundra over plakatane.

Så vidt eg veit har ingen av dei som seier seg opptekne av å vere det frie ords vaktarar i våre vestlege media med “viktege” Muhammed teikningar og siste nytt frå handveska til Britney Spiers, nemt noko om dette i det heile tatt.

Eg veit ikkje om andre heller foresten, hverken i Norge eller USA som har nemnt, eller som kjenner til dette tiltaket frå eit muslimsk folk som ønskte å vise medkjensle, og som fulgte det opp i handling …

INDUSTRI- OG KULTURMETROPOL
Baku er hovudstaden i Azerbaijan, og i 2003 hadde byen ca 2 mill innbyggarar. Så tidleg som i 1820-åra etablerte den første, kjente “oljeindustrien” seg i denne byen. Verksemda vart kontrollert og nasjonalisert av den russiske tsaren.

I 1873 var 20 raffineri i full verksemd, og parafinen fra Baku oversvømde raskt den europeiske marknaden, og utkonkurrerte i periodar heilt den importerte amerikanske lampeoljen. I 1900 stod Baku for halvparten av verda sin oljeproduksjon.

Likevel. Det er kulturen sin dei er stolte av. Ein må berre bli fasinert av eit land som har sitt eige staseleg bygg kun for dukketeater og som har eit eige musikkonservatorium kun for sin nasjonale musikk og sine nasjonale instrument. I dette landet er teikning, musikk og dans sentrale, prioriterte og prestisjefylte fag gjennom heile grunnskulen.

Eg møtte faktisk ein familiefar som gret over at sonen ikkje ville bli komponist eller musikar men som heller ville bli IT-ingeniør. Surrealistisk for ein kultivert nordmann.

Azerbaijan blir kalla for det store veikrysset på den gamle “Silkevegen”. Her kom dei innom både handelsfolk, krigarar og oppdagarar på reisene sine. Baku har oppgjennom historia vore ein smeltedigel og møteplass for kultur og kulturar med impulsar frå heile verda. Og sjølsagt tok besøkande med seg impulsar heim att frå Azerbaijan. Temaet frå Bach sin Toccata Fuge i G-moll er nesten heilt identisk med ein Azerbaijansk folketone som dei hevder å kunne spore fleire tusen år tilbake..

Gamlebyen i Baku har kome på FN si verdsarv liste. Og i følgje dokument frå dei som forvaltar denne lista, representerer gamlebyen, som eigentleg heiter Icheri Sheher eit heilt uvanleg og merkeleg historisk urbant ensemble av atmosfære og arkitektur med påveknader frå Zorastrisk, Sassansk, Arabisk, Persisk, Shirvansk, Ottomansk og Russisk kultur.

DET AZERBAIJANSKE KJØKEN
Den jamne Azerbaijaner er ikkje så lite stolt av sitt kjøkken og kokekunst. I Baku kan ein finne restaurantar for ein kvar smak, og i alle prisklasser.

Skal du til Azerbaijan bør du lærer deg namnet på nokre av dei nasjonale matrettane. Nemner du desse har du innpass hos folk med ein gong og dei ser deg som ein venn og kjær gjest.

Dusjpærè kan minne om ertesuppe, men med pastaputer fylte av kjøt, og eit slag gryn istaden for erter.

Arshemankufte er ein ball på størrelse med ein handball, laga av hakka fårekjøtt, og pakka rundt ein fugl (gjerne kylling) som igjen er fylt med forskjelleg frukt som fersken eple og svisker. Denne blir kokt i ein slags buljong, der kjøtkrafta etter kokinga først vert servert med brødbitar i før Arshemankufta kjem på bordet, vert kløyvd så fuglen kjem til syne med alle godsakene av frukt inne i, og fordelt til gjestane.

Dolma kan vere laga av paprika, auberginer, tomater eller drueblad fylte med kjøtfarse og ris.

Plof er kokt ris servert med kylling, fårekjøt, og storfekjøt og kokt i samme gryte som fersken og frukt. Dette skal etast i samme porsjon. Her er delikatessen skorpa av risen som har bruna seg litt i botnen av panna….

…. og så den kaspiske fisken då sjølsagt, for ikkje å snakke om alle salatane og grønsakene som har ein heilt eigen kvalitet, smak og størrelse her. Nydeleg mat er det alt saman, men for ein nordmann som meir og meir handlar brødmaten sin i butikken, er det kanskje brødet som dei bakar på landsbygda, i noko som liknar tandoori-ovnar, som verkeleg får fram dei store superlativa og matlysta.

Dei Kaukasiske teppa som dei knyter får bli eit anna kapittel, no må eg ha meg litt mat

..mmm.. eg gler meg alt til neste tur.

- klikk: Sunnivakoret for kontakt om informasjon og påmelding.
- klikk: korseminara for meir informasjon om kva eit korseminar går ut på

http://www.klm-lahnstein.com/

Litt meir om KLM_Lahnstein

http://www.klm-lahnstein.com/

konferanse@klm-lahnstein.com